๐Ÿ”ฅ LIVE UPDATES
0
Premium Ed-Tech Platform

Padhai Aisi Karo,
Ki Selection Zid Ban Jaye ๐Ÿš€

India's most advanced learning materials for UPTET, UP Police, and SSC. Get detailed master notes, smart tricks, and mock tests absolutely free.

Check Latest Jobs

SARKARI NAUKARI

Jobs, Admit Cards, Results

CURRENT AFFAIRS

Daily, Weekly, Monthly

TEACHING EXAMS

UPTET, CTET, Super TET

UP SPECIAL

UP Police, UPSI, UP GK

Latest Posts

Home

CTET UPTET NEP 2020 + Case-Study Pedagogy (20+ MCQ)

ULTIMATE PRO · NEP 2020 + CASE STUDY

CTET · UPTET · Super TET 2026

NCF 2005 · NEP 2020 (NCF-FS, NCrF, PARAKH, Jadui Pitara, NIPUN) · 20+ Case-Study MCQs · Smart Tricks

NCF 2005 เคจिเคšोเคก़ NEP 2020 เค…เคชเคกेเคŸ 20+ Case-Study MCQs
เคธเคฎ्เคชूเคฐ्เคฃ เคธिเคฒेเคฌเคธ เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ (UPTET/CTET 2026 เค…เคจुเคธाเคฐ)
NCF 2005: เคฐเคšเคจाเคตाเคฆ, เคฌाเคนเคฐी เคœीเคตเคจ เคธे เคœोเฅœเคจा, เคถिเค•्เคทा เคฌिเคจा เคฌोเค เค•े, เคฌเคนुเคญाเคทिเค•เคคा เคธंเคธाเคงเคจ।
NEP 2020: 5+3+3+4 เคขाँเคšा, PARAKH เค•ेंเคฆ्เคฐ, เคœाเคฆुเคˆ เคชिเคŸाเคฐा, NCrF เค•्เคฐेเคกिเคŸ เคŸ्เคฐांเคธเคซเคฐ, NIPUN Bharat।

๐Ÿ“Œ NCF 2005 · เคฐाเคฎเคฌाเคฃ เคตเคจ-เคฒाเค‡เคจเคฐ्เคธ

1. NCF 2005 เค•े เค…เคง्เคฏเค•्เคท – เคช्เคฐो. เคฏเคถเคชाเคฒ
2. เค†เคงाเคฐ – เคฐเคšเคจाเคตाเคฆ (Constructivism)
3. เคฎुเค–्เคฏ เคธूเคค्เคฐ – "เคถिเค•्เคทा เคฌिเคจा เคฌोเค เค•े" (เคฏเคถเคชाเคฒ เคธเคฎिเคคि 1993)
4. เคถिเค•्เคทเค• เค•ी เคญूเคฎिเค•ा – เคธुเคตिเคงाเคฆाเคคा (Facilitator)
5. เคฌเคนुเคญाเคทिเค•เคคा – เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคธंเคธाเคงเคจ เค•े เคฐूเคช เคฎें
6. เคฐเคŸเคจे เค•ा เค•เฅœा เคตिเคฐोเคง – Rote Learning เคธे เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคฎुเค•्เคคि
7. เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคตिเคธ्เคคाเคฐ – เคธ्เค•ूเคฒ เค•े เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคฌाเคนเคฐी เคœीเคตเคจ เคธे เคœोเฅœเคจा
8. เคชเคฐीเค•्เคทा เคช्เคฐเคฃाเคฒी – เคชเคฐीเค•्เคทाเค“ं เค•ो เค…เคงिเค• เคฒเคšीเคฒा เค”เคฐ เค—เคคिเคตिเคงि-เค†เคงाเคฐिเคค เคฌเคจाเคจा

๐ŸŽฏ NEP 2020 · เคฒेเคŸेเคธ्เคŸ เค…เคชเคกेเคŸ्เคธ (NCF-FS, NCrF, PARAKH, NIPUN)

1. เค•เคธ्เคคूเคฐीเคฐंเค—เคจ เคธเคฎिเคคि – เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคถिเค•्เคทा เคจीเคคि 2020 เค•े เคฎเคธौเคฆा เค…เคง्เคฏเค•्เคท เคกॉ. เค•े. เค•เคธ्เคคूเคฐीเคฐंเค—เคจ เคฅे।
2. เคจเคฏा เคถैเค•्เคทเคฃिเค• เคขाँเคšा – เคชुเคฐाเคจा 10+2 เค–เคค्เคฎ, เค…เคฌ 5+3+3+4 เคธिเคธ्เคŸเคฎ เคฒाเค—ू।
3. เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เค†เค•เคฒเคจ เค•ेंเคฆ्เคฐ – 'PARAKH' เค•ी เคธ्เคฅाเคชเคจा เคœो เคฌเคš्เคšों เค•े เคธเคฎเค—्เคฐ เคตिเค•ाเคธ เค•ी เคœांเคš เค•เคฐेเค—ा।
4. NCF-FS 2022 – เคซाเค‰ंเคกेเคถเคจเคฒ เคธ्เคŸेเคœ (3 เคธे 8 เคตเคฐ्เคท) เค•े เคช्เคฐाเคฐंเคญिเค• เคฌเคšเคชเคจ เค•े เคตिเค•ाเคธ เค•े เคฒिเค เคœाเคฐी।
5. เคœाเคฆुเคˆ เคชिเคŸाเคฐा – เค–ेเคฒ, เค–िเคฒौเคจे, เคชเคนेเคฒी เค”เคฐ เค•เคนाเคจिเคฏों เคชเคฐ เค†เคงाเคฐिเคค เคฒเคฐ्เคจिंเค— เคฎเคŸेเคฐिเคฏเคฒ।
6. NCrF 2023 – เคจेเคถเคจเคฒ เค•्เคฐेเคกिเคŸ เคซ्เคฐेเคฎเคตเคฐ्เค• เคœिเคธเค•े เคคเคนเคค เคธ्เค•ूเคฒी เคถिเค•्เคทा เคฎें เค•्เคฐेเคกिเคŸ เคชॉเค‡ंเคŸ เคฎिเคฒेंเค—े।
7. NIPUN Bharat – เคตเคฐ्เคท 2026-27 เคคเค• เค—्เคฐेเคก 3 เค•े เคฌเคš्เคšों เคฎें เคฎूเคฒเคญूเคค เคธाเค•्เคทเคฐเคคा (FLN) เค•ा เคฒเค•्เคท्เคฏ।
8. เคฌोเคฐ्เคก เคชเคฐीเค•्เคทा เคธुเคงाเคฐ – เคฐเคŸเคจे เค•ो เค–เคค्เคฎ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคตเคฐ्เคท เคฎें เคฆो เคฌाเคฐ เคชเคฐीเค•्เคทा เค•े เค…เคตเคธเคฐ।

⚡ เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เคŸ्เคฐिเค•्เคธ (Pedagogy & Case-Study เคฎंเคค्เคฐ)

เคฐเคšเคจाเคตाเคฆ เคŸ्เคฐिเค• เคฌเคš्เคšा เคธ्เคตเคฏं เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคธเค•्เคฐिเคฏ เคจिเคฐ्เคฎाเคคा เคนै (เคชिเคฏाเคœे / NCF 2005)
เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทा เคธเคญी เคฌเคš्เคšों เค•ी เคธांเคธ्เค•ृเคคिเค• เคชृเคท्เค เคญूเคฎि เค•ा เคธเคฎ्เคฎाเคจ เค”เคฐ เคฎाเคคृเคญाเคทा เค•ो เคธ्เคตीเค•ाเคฐ เค•เคฐเคจा
เค…เคงिเคธंเคœ्เคžाเคจ (Metacognition) เค…เคชเคจी เคนी เคธोเคš เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค”เคฐ เคฐเคฃเคจीเคคिเคฏों เคชเคฐ เคตिเคšाเคฐ เค•เคฐเคจा (เคœॉเคจ เคซ्เคฒेเคตेเคฒ)
เค…เคชเคธाเคฐी เคšिंเคคเคจ เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค•เคคा เค•ा เค†เคงाเคฐ, เคเค• เคธเคฎเคธ्เคฏा เค•े เค…เคจेเค• เคต्เคฏाเคตเคนाเคฐिเค• เคธเคฎाเคงाเคจ (Divergent)

๐Ÿ“‹ Case-Study Based Pedagogy MCQs (Top 20 Full Set)

Q.01 เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทा

เค•เค•्เคทा 4 เค•ी เคเค• เคถिเค•्เคทिเค•ा, เคฐोเคนिเคฃी, เคฆेเค–เคคी เคนै เค•ि เค‰เคธเค•ी เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• เคฌเคš्เคšा (เคœो เคเค• เคนाเคถिเค/เคตंเคšिเคค เคธเคฎुเคฆाเคฏ เคธे เค†เคคा เคนै) เค•เค•्เคทा เค•ी เคšเคฐ्เคšाเค“ं เคฎें เคญाเค— เคจเคนीं เคฒेเคคा। NEP 2020 เค•े 'เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทा' เค•े เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ เคธे, เคฐोเคนिเคฃी เค•ो เค•्เคฏा เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค?

  • A) เคฌเคš्เคšे เค•ो เคกांเคŸเคจा เคšाเคนिเค เค”เคฐ เค‰เคธे เคœเคตाเคฌ เคฆेเคจे เค•े เคฒिเค เคฎเคœเคฌूเคฐ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค।
  • B) เคฌเคš्เคšे เค•ी เคชृเคท्เค เคญूเคฎि เค•ो เคจเคœเคฐเค…ंเคฆाเคœ เค•เคฐเคคे เคนुเค เค‰เคธे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคฌเคš्เคšों เค•ी เคคเคฐเคน เคนी เคŸ्เคฐीเคŸ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค।
  • ✓ C) เคเคธी เค•เค•्เคทा เคธंเคธ्เค•ृเคคि เคฌเคจाเคจी เคšाเคนिเค เคœเคนाँ เคธเคญी เค›ाเคค्เคฐों เค•े เคธांเคธ्เค•ृเคคिเค• เค…เคจुเคญเคตों เค•ा เคธเคฎ्เคฎाเคจ เคนो เค”เคฐ เคฌเคš्เคšे เค•ो เคฎाเคคृเคญाเคทा เคฎें เค…เคญिเคต्เคฏเค•्เคคि เค•ा เคฎौเค•ा เคฎिเคฒे।
  • D) เค‰เคธे เคตिเคถेเคท เคถिเค•्เคทा (Special Education) เคตाเคฒे เคธ्เค•ूเคฒ เคฎें เคญेเคœเคจे เค•ी เคธिเคซाเคฐिเคถ เค•เคฐเคจी เคšाเคนिเค।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทा เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เค•ेเคตเคฒ เคฌเคš्เคšों เค•ो เคเค• เค›เคค เค•े เคจीเคšे เคฌैเค ाเคจा เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เค‰เคจเค•ी เคชृเคท्เค เคญूเคฎि เค•ा เคธเคฎ्เคฎाเคจ เค•เคฐเคจा เค”เคฐ เค‰เคธे เค•เค•्เคทा เคฎें 'เคธंเคธाเคงเคจ' เค•े เคฐूเคช เคฎें เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจा เคนै।
Q.02 เคตिเคœ्เคžाเคจ เคถिเค•्เคทเคฃ

เคเค• เคตिเคœ्เคžाเคจ เคถिเค•्เคทเค• 'เคœเคฒ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ' (Water Conservation) เค•ा เคตिเคทเคฏ เคชเฅाเคจा เคšाเคนเคคा เคนै। NCF 2005 เค•े 'เคœ्เคžाเคจ เค•ो เคฌाเคนเคฐी เคœीเคตเคจ เคธे เคœोเฅœเคจे' เค•े เคธिเคฆ्เคงांเคค เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เคชเฅाเคจे เค•ा เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคญाเคตी เคคเคฐीเค•ा เค•्เคฏा เคนोเค—ा?

  • A) เคชाเค ्เคฏเคชुเคธ्เคคเค• เคธे เคœเคฒ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เค•े เค‰เคชाเคฏ เคชเฅเคตाเคจा เค”เคฐ เคฌ्เคฒैเค•เคฌोเคฐ्เคก เคชเคฐ เคฒिเค–เคตाเคจा।
  • B) เค›ाเคค्เคฐों เค•ो เคœเคฒ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคชเคฐ เคเค• เค…เคš्เค›ी เคกॉเค•्เคฏूเคฎेंเคŸ्เคฐी เคซिเคฒ्เคฎ เคฆिเค–ाเคจा।
  • ✓ C) เค›ाเคค्เคฐों เคธे เค‰เคจเค•े เค˜เคฐों เค”เคฐ เคฎोเคนเคฒ्เคฒे เคฎें เคชाเคจी เค•ी เคฌเคฐ्เคฌाเคฆी เค•ा เค…เคตเคฒोเค•เคจ เค•เคฐเคจे เค”เคฐ เค‰เคธ เคชเคฐ เคเค• เคฐिเคชोเคฐ्เคŸ เคคैเคฏाเคฐ เค•เคฐเคจे เค•ो เค•เคนเคจा।
  • D) เคœเคฒ เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคชเคฐ เคเค• เคจिเคฌंเคง เคช्เคฐเคคिเคฏोเค—िเคคा เค•ा เค†เคฏोเคœเคจ เค•เคฐเคจा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: 'เคฐเคšเคจाเคตाเคฆ' เคฎें เคฌเคš्เคšा เคธ्เคตเคฏं เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค•เคฐเคคा เคนै। เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคœीเคตเคจ เค•े เค…เคตเคฒोเค•เคจ เคธे เคœ्เคžाเคจ เคธ्เค•ूเคฒ เค•ी เคšाเคฐเคฆीเคตाเคฐी เคธे เคฌाเคนเคฐ เค•ी เคฆुเคจिเคฏा เคธे เคœुเฅœ เคœाเคคा เคนै।
Q.03 เค•เค•्เคทा เค…ंเคคःเค•्เคฐिเคฏा

เคฐเคฎेเคถ เค…เคชเคจी เค•เค•्เคทा เคฎें เคชเฅाเคคे เคธเคฎเคฏ เค…เค•्เคธเคฐ เคฌเคš्เคšों เคธे เคชूเค›เคคा เคนै, "เคคुเคฎเคจे เค‡เคธ เคธเคฎเคธ्เคฏा เค•ो เค•ैเคธे เคนเคฒ เค•िเคฏा?" เค”เคฐ "เค•्เคฏा เค‡เคธเค•ा เค•ोเคˆ เค”เคฐ เคคเคฐीเค•ा เคนो เคธเค•เคคा เคนै?" เคฐเคฎेเคถ เค…เคชเคจी เค•เค•्เคทा เคฎें เค•िเคธ เค•ौเคถเคฒ เค•ो เคฌเฅाเคตा เคฆे เคฐเคนा เคนै?

  • A) เค…เคญिเคธाเคฐी เคšिंเคคเคจ (Convergent Thinking)
  • B) เคฐเคŸเค•เคฐ เคฏाเคฆ เค•เคฐเคจा (Rote Memorization)
  • ✓ C) เค…เคงिเคธंเคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เค†เคฒोเคšเคจाเคค्เคฎเค• เคšिंเคคเคจ (Metacognition & Critical Thinking)
  • D) เคช्เคฐเคคिเคธ्เคชเคฐ्เคงा (Competition)
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: "เค•ैเคธे เคนเคฒ เค•िเคฏा?" เคชूเค›เคจे เคธे เคฌเคš्เคšा เค…เคชเคจी เคนी เคธोเคš เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•े เคฌाเคฐे เคฎें เคธोเคš เค•เคฐเคคा เคนै (เค…เคงिเคธंเคœ्เคžाเคจ) เค”เคฐ "เค•ोเคˆ เค”เคฐ เคคเคฐीเค•ा?" เค…เคชเคธाเคฐी/เค†เคฒोเคšเคจाเคค्เคฎเค• เคšिंเคคเคจ เค•ो เคฌเฅाเคคा เคนै।
Q.04 เคฌเคนुเคญाเคทिเค• เค•เค•्เคทा

เคเค• เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค• เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• เคฌเคš्เคšी เค—ांเคต เคธे เค†เคˆ เคนै เค”เคฐ เคตเคน เค•ेเคตเคฒ เค…เคชเคจी เค•्เคทेเคค्เคฐीเคฏ เคญाเคทा (เคญोเคœเคชुเคฐी/เค…เคตเคงी) เคฌोเคฒ เคชाเคคी เคนै। NEP 2020 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคถिเค•्เคทเค• เค•ा เคฐเคตैเคฏा เค•ैเคธा เคนोเคจा เคšाเคนिเค?

  • A) เค‰เคธे เคคुเคฐंเคค เคนिंเคฆी เคฏा เค…ंเค—्เคฐेเคœी เคฌोเคฒเคจे เค•े เคฒिเค เคฌाเคง्เคฏ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค।
  • B) เค‰เคธे เค•เค•्เคทा เคฎें เคฌोเคฒเคจे เคธे เคฐोเค•เคจा เคšाเคนिเค เคคाเค•ि เคฌाเค•ी เคฌเคš्เคšे เคกिเคธ्เคŸเคฐ्เคฌ เคจ เคนों।
  • ✓ C) เค‰เคธเค•ी เคญाเคทा เค•ा เคธเคฎ्เคฎाเคจ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค เค”เคฐ เคฌเคนुเคญाเคทिเค•เคคा เค•ो เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• เคธंเคธाเคงเคจ เค•े เคฐूเคช เคฎें เค‡เคธ्เคคेเคฎाเคฒ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค।
  • D) เค‰เคธे เคญाเคทा เคธुเคงाเคฐ เค•े เคฒिเค เคเค•्เคธ्เคŸ्เคฐा เค•्เคฒाเคธ เคฆेเคจी เคšाเคนिเค।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: NEP 2020 เคฎाเคคृเคญाเคทा/เค•्เคทेเคค्เคฐीเคฏ เคญाเคทा เคฎें เคถिเค•्เคทเคฃ เคชเคฐ เคœोเคฐ เคฆेเคคी เคนै। เคฌเคนुเคญाเคทिเค•เคคा เค•เคญी เคฌाเคงा เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคธंเคœ्เคžाเคจाเคค्เคฎเค• เคตिเค•ाเคธ เค•ा เคฎเคœเคฌूเคค เคŸूเคฒ เคนै।
Q.05 เคœाเคฆुเคˆ เคชिเคŸाเคฐा

NCF-FS 2022 (Foundational Stage) เค•े เคคเคนเคค 'เคœाเคฆुเคˆ เคชिเคŸाเคฐा' (Jadui Pitara) เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค•्เคฏा เคนै?

  • A) เคฌเคš्เคšों เค•ो เคœाเคฆू เค•े เค•เคฐเคคเคฌ เคธिเค–ाเคจा।
  • ✓ B) เค–ेเคฒ-เค†เคงाเคฐिเคค (Play-based) เคถिเค•्เคทเคฃ เคธाเคฎเค—्เคฐी เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे 3 เคธे 8 เคตเคฐ्เคท เค•े เคฌเคš्เคšों เคฎें เคœिเคœ्เคžाเคธा เคœเค—ाเคจा।
  • C) เคตिเคœ्เคžाเคจ เค•े เคœเคŸिเคฒ เคช्เคฐเคฏोเค—ों เค•ो เคธเคฐเคฒ เคฌเคจाเคจा।
  • D) เคถिเค•्เคทเค•ों เค•े เคฒिเค เคชเคฐीเค•्เคทा เคชेเคชเคฐ เคฌเคจाเคจे เค•ा เคŸूเคฒ।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: เคœाเคฆुเคˆ เคชिเคŸाเคฐा เค–िเคฒौเคจे, เคชเคนेเคฒिเคฏां เค”เคฐ เค•เคนाเคจिเคฏों เค•ा เคธเคฎूเคน เคนै, เคœो เคฐเคŸเคจे เค•े เคฌเคœाเคฏ เค–ेเคฒ-เค–ेเคฒ เคฎें เคธीเค–เคจे (Play-based learning) เค•ो เคฌเฅाเคตा เคฆेเคคा เคนै।
Q.06 เค—เคฒเคคिเคฏाँ (Errors)

เค—เคฃिเคค เค•ी เคเค• เคชเคฐीเค•्เคทा เคฎें เค•เคˆ เค›ाเคค्เคฐों เคจे เคเค• เคนी เคคเคฐเคน เค•ी เค—เคฒเคคी เค•ी เคนै। NCF 2005 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคถिเค•्เคทเค• เค•ो เค‡เคจ 'เค—เคฒเคคिเคฏों' เค•ो เค•िเคธ เคฐूเคช เคฎें เคฆेเค–เคจा เคšाเคนिเค?

  • A) เค›ाเคค्เคฐों เค•ी เคฒाเคชเคฐเคตाเคนी เค”เคฐ เค•เคฎ เค†เคˆเค•्เคฏू (IQ) เค•े เคช्เคฐเคฎाเคฃ เค•े เคฐूเคช เคฎें।
  • B) เคถिเค•्เคทเค• เค•ी เค…เคชเคจी เค…เคธเคซเคฒเคคा เค•े เคฐूเคช เคฎें।
  • ✓ C) เคฌเคš्เคšों เค•ी เคธोเคš เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคœ्เคžाเคจ เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ो เคธเคฎเคเคจे เค•ी 'เค–िเฅœเค•ी' เค•े เคฐूเคช เคฎें।
  • D) เค‰เคจ्เคนें เคคुเคฐंเคค เคฒाเคฒ เคชेเคจ เคธे เค•ाเคŸเค•เคฐ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ เคฐเคŸเคจे เค•े เคฒिเค เคฆेเคจे เคšाเคนिเค।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคฐเคšเคจाเคตाเคฆ เคฎें เค—เคฒเคคिเคฏाँ เคธीเค–เคจे เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ा เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เคนिเคธ्เคธा เคนैं। เคฏे เคถिเค•्เคทเค• เค•ो เคฌเคคाเคคी เคนैं เค•ि เคฌเคš्เคšा เค•िเคธ เคคเคฐเคน เคธे เคธोเคš เคฐเคนा เคนै।
Q.07 เคนोเคฒिเคธ्เคŸिเค• เค•ाเคฐ्เคก

NEP 2020 เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคाเคตिเคค '360-เคกिเค—्เคฐी เคฌเคนुเค†เคฏाเคฎी เคช्เคฐเค—เคคि เคชเคค्เคฐเค•' (Holistic Progress Card) เค•ी เคตिเคถेเคทเคคा เค•्เคฏा เคนै?

  • A) เค‡เคธเคฎें เค•ेเคตเคฒ เคถिเค•्เคทเค• เคฆ्เคตाเคฐा เคฆिเค เค—เค เค…ंเค• (Marks) เคถाเคฎिเคฒ เคนोंเค—े।
  • B) เค‡เคธเคฎें เค•ेเคตเคฒ board เคชเคฐीเค•्เคทा เค•े เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคฆเคฐ्เคœ เคนोंเค—े।
  • ✓ C) เค‡เคธเคฎें เคธ्เคต-เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ (Self), เคธเคนเคชाเค ी-เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ (Peer) เค”เคฐ เคถिเค•्เคทเค•-เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ (Teacher) เคคीเคจों เคถाเคฎिเคฒ เคนोंเค—े।
  • D) เคฏเคน เค•ेเคตเคฒ เค–ेเคฒเค•ूเคฆ เค•ी เค—เคคिเคตिเคงिเคฏों เค•ा เคฐिเค•ॉเคฐ्เคก เคฐเค–ेเค—ा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: 360-เคกिเค—्เคฐी เค•ाเคฐ्เคก เคฌเคš्เคšे เค•े เคธंเคœ्เคžाเคจाเคค्เคฎเค•, เคญाเคตाเคค्เคฎเค• เค”เคฐ เคฎเคจोเคช्เคฐेเคฐเคฃा (Cognitive, Affective, Psychomotor) เคธเคญी เคกोเคฎेเคจ เค•ा เคธเคฎเค—्เคฐ เค†เค•เคฒเคจ เค•เคฐเคคा เคนै।
Q.08 เคฆृเคท्เคŸिเคฌाเคงिเคค เค›ाเคค्เคฐ

เค†เคชเค•ी เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• 'เคฆृเคท्เคŸिเคฌाเคงिเคค' (Visually Impaired) เค›ाเคค्เคฐ เคนै। เคเค• เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทเค• เค•े เคฐूเคช เคฎें เค†เคช เค‰เคธे เค•ैเคธे เคชเฅाเคंเค—े?

  • A) เค‰เคธे เคธเคฌเคธे เคชीเค›े เคฌैเค ाเคंเค—े เคคाเค•ि เคตเคน เคฆूเคธเคฐों เค•ो เคกिเคธ्เคŸเคฐ्เคฌ เคจ เค•เคฐे।
  • B) เคฌ्เคฒैเค•เคฌोเคฐ्เคก เคชเคฐ เคธเคฌ เค•ुเค› เคฌเฅœे-เคฌเฅœे เค…เค•्เคทเคฐों เคฎें เคฒिเค–ेंเค—े।
  • ✓ C) เคธ्เคชเคฐ्เคถเคจीเคฏ เคธाเคฎเค—्เคฐी (Tactile Materials), เค‘เคกिเคฏो เค•्เคฒिเคช्เคธ เค”เคฐ เคฌ्เคฐेเคฒ เคฒिเคชि เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐेंเค—े।
  • D) เค‰เคธे เคชเฅाเคจे เค•ी เคœिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เค•ेเคตเคฒ เค‰เคธเค•े เคฎाเคคा-เคชिเคคा เคชเคฐ เค›ोเฅœ เคฆेंเค—े।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทा เค•ा เคฎूเคฒ เคจिเคฏเคฎ เคนै - "เคฌเคš्เคšे เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคธिเคธ्เคŸเคฎ (เคถिเค•्เคทเคฃ เคตिเคงि) เค•ो เคฌเคฆเคฒเคจा, เคจ เค•ि เคธिเคธ्เคŸเคฎ เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคฌเคš्เคšे เค•ो।"
Q.09 NIPUN Bharat

NEP 2020 เค•े เคคเคนเคค เคถुเคฐू เค•िเค เค—เค 'NIPUN Bharat' เคฎिเคถเคจ เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เคฒเค•्เคท्เคฏ เค•्เคฏा เคนै?

  • A) 12เคตीं เค•เค•्เคทा เค•े เค›ाเคค्เคฐों เค•ो เค•ोเคกिंเค— (Coding) เคธिเค–ाเคจा।
  • ✓ B) เคตเคฐ्เคท 2026-27 เคคเค• เค—्เคฐेเคก 3 เค•े เคธเคญी เคฌเคš्เคšों เคฎें เคฎूเคฒเคญूเคค เคธाเค•्เคทเคฐเคคा เค”เคฐ เคธंเค–्เคฏाเคœ्เคžाเคจ (FLN) เคช्เคฐाเคช्เคค เค•เคฐเคจा।
  • C) เคธเคญी เคธ्เค•ूเคฒों เคฎें เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เค•्เคฒाเคธเคฐूเคฎ เคฒเค—เคตाเคจा।
  • D) เค‰เคš्เคš เคถिเค•्เคทा เคฎें เคตिเคฆेเคถी เคตिเคถ्เคตเคตिเคฆ्เคฏाเคฒเคฏों เค•ो เคญाเคฐเคค เคฒाเคจा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: NIPUN เค•ा เคธीเคงा เคธंเคฌंเคง Foundational Literacy and Numeracy (FLN) เคธे เคนै, เคคाเค•ि เคถुเคฐुเค†เคคी เค†เคงाเคฐ เคฎเคœเคฌूเคค เคนो เคธเค•े।
Q.10 เค•เคฐเค•े เคธीเค–เคจा

เคเค• เคถिเค•्เคทिเค•ा เค•เค•्เคทा 5 เค•े เค›ाเคค्เคฐों เค•ो 'เคฌीเคœों เค•ा เค…ंเค•ुเคฐเคฃ' เคชเฅाเคจा เคšाเคนเคคी เคนै। NCF 2005 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคธเคฌเคธे เค‰เคชเคฏुเค•्เคค เคตिเคงि เค•ौเคจ เคธी เคนै?

  • A) เค•िเคคाเคฌ เคธे เคšिเคค्เคฐ เคฆिเค–ाเค•เคฐ เคชเฅाเคจा।
  • ✓ B) เค›ाเคค्เคฐों เค•ो เคธ्เคตเคฏं เคฌीเคœ เคฌोเคจे, เค‰เคจเคฎें เคชाเคจी เคฆेเคจे เค”เคฐ เคช्เคฐเคคिเคฆिเคจ เค‰เคจเค•े เคตिเค•ाเคธ เค•ा เคšाเคฐ्เคŸ เคฌเคจाเคจे เค•ो เค•เคนเคจा।
  • C) เคเค• เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เคฌोเคฐ्เคก เคชเคฐ เค…ंเค•ुเคฐเคฃ เค•ा เคตीเคกिเคฏो เคฆिเค–ाเคจा।
  • D) เคฌीเคœों เค•े เค…ंเค•ुเคฐเคฃ เค•ी เคชเคฐिเคญाเคทा เคฐเคŸเคตाเคจा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: เคนैंเคก्เคธ-เค‘เคจ เคเค•्เคŸिเคตिเคŸी (Hands-on experience) เคฏाเคจी 'เค•เคฐเค•े เคธीเค–เคจा' (Learning by doing) เคนी เคถिเค•्เคทा เค•ो เคธ्เคฅाเคฏी เค”เคฐ เคช्เคฐเคญाเคตी เคฌเคจाเคคा เคนै।
Q.11 PARAKH

NEP 2020 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ 'PARAKH' (เคชเคฐเค–) เค•्เคฏा เคนै?

  • A) เคเค• เคจเคฏा เค›ाเคค्เคฐเคตृเคค्เคคि เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคฐเคฎ।
  • B) เคถिเค•्เคทเค•ों เค•े เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เค•े เคฒिเค เคเค• เคชोเคฐ्เคŸเคฒ।
  • ✓ C) เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เค•े เคฒिเค เคเค• เคจเคฏा เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เค†เค•เคฒเคจ เค•ेंเคฆ्เคฐ (National Assessment Centre)।
  • D) เค‘เคจเคฒाเค‡เคจ เคถिเค•्เคทा เค•े เคฒिเค เคเค• เคฎोเคฌाเค‡เคฒ เคเคช।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: PARAKH เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เค•े เคฒिเค เคฎाเคจเค• เค”เคฐ เค—ाเค‡เคกเคฒाเค‡เคจ्เคธ เคคเคฏ เค•เคฐेเค—ा, เคœिเคธเคธे เคฐเคŸเคจे เค•े เคฌเคœाเคฏ เค•्เคฐिเคŸिเค•เคฒ เคฅिंเค•िंเค— เคœांเคšी เคœा เคธเค•े।
Q.12 เคช्เคฐเคคिเคญाเคถाเคฒी เค›ाเคค्เคฐ

เค†เคชเค•ी เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• 'เคช्เคฐเคคिเคญाเคถाเคฒी' (Gifted) เค›ाเคค्เคฐ เคนै เคœो เค•्เคฒाเคธ เค•ा เค•ाเคฎ เคฌเคนुเคค เคœเคฒ्เคฆी เค–เคค्เคฎ เค•เคฐ เคฒेเคคा เคนै เค”เคฐ เคซिเคฐ เคฌोเคฐ เคนोเคจे เคฒเค—เคคा เคนै। เค†เคช เค•्เคฏा เค•เคฐेंเค—े?

  • A) เค‰เคธे เค”เคฐ เค…เคงिเค• เคนोเคฎเคตเคฐ्เค• (Same type of questions) เคฆे เคฆेंเค—े।
  • B) เค‰เคธे เคถांเคค เคฌैเค เคจे เค”เคฐ เคฆूเคธเคฐों เค•ो เค•ाเคฎ เค•เคฐเคจे เคฆेเคจे เค•ो เค•เคนेंเค—े।
  • ✓ C) เค‰เคธे เคธเคฎृเคฆ्เคง เค”เคฐ เคšुเคจौเคคीเคชूเคฐ्เคฃ เค•ाเคฐ्เคฏ (Enriched and challenging tasks) เคฆेंเค—े เคœो เค‰เคธเค•ी เคธोเคš เค•े เคธ्เคคเคฐ เค•े เคนों।
  • D) เค‰เคธे เคฎॉเคจिเคŸเคฐ เคฌเคจाเค•เคฐ เค•्เคฒाเคธ เคฎें เค…เคจुเคถाเคธเคจ เคฌเคจाเค เคฐเค–เคจे เค•ो เค•เคนेंเค—े।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคช्เคฐเคคिเคญाเคถाเคฒी เคฌเคš्เคšों เค•ो เคฎाเคค्เคฐा (Quantity) เคจเคนीं เคฌเคฒ्เค•ि เค‰เคš्เคš เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा เค”เคฐ เคฌौเคฆ्เคงिเค• เคฐूเคช เคธे เคšुเคจौเคคीเคชूเคฐ्เคฃ เค•ाเคฎ เค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคนोเคคी เคนै।
Q.13 เคœेंเคกเคฐ เคฐूเฅिเคตाเคฆिเคคा

เคเค• เคถिเค•्เคทिเค•ा 'เคœेंเคกเคฐ เคฐूเฅिเคตाเคฆिเคคा' (Gender Stereotyping) เค•ो เคคोเฅœเคจे เค•े เคฒिเค เค…เคชเคจी เค•เค•्เคทा เคฎें เค•्เคฏा เค•เคฐ เคธเค•เคคी เคนै?

  • A) เค•ेเคตเคฒ เคฒเฅœเค•ों เค•ो เคฎॉเคจिเคŸเคฐ เคฌเคจाเคจा।
  • B) เคฏเคน เค•เคนเคจा เค•ि เคฒเฅœเค•िเคฏां เค—เคฃिเคค เคฎें เค•เคฎเคœोเคฐ เคนोเคคी เคนैं।
  • ✓ C) เคฒเฅœเค•े เค”เคฐ เคฒเฅœเค•िเคฏों เคฆोเคจों เค•ो เคธเคฎाเคจ เคฐूเคช เคธे เค—ैเคฐ-เคชाเคฐंเคชเคฐिเค• เค•ाเคฐ्เคฏ เคธौंเคชเคจा (เคœैเคธे เคฒเฅœเค•ों เคธे เคธเคซाเคˆ เค•เคฐाเคจा เค”เคฐ เคฒเฅœเค•िเคฏों เคธे เคตเคœเคจ เค‰เค เคตाเคจा)।
  • D) เคฒเฅœเค•े เค”เคฐ เคฒเฅœเค•िเคฏों เค•े เคฒिเค เค…เคฒเค—-เค…เคฒเค— เคฒाเค‡เคจें เคฌเคจเคตाเคจा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคœेंเคกเคฐ เคฌाเคฏเคธ เคนเคŸाเคจे เค•ा เคธเคฌเคธे เค…เคš्เค›ा เคคเคฐीเค•ा เคฌเคš्เคšों เค•ो เค‰เคจ เคญूเคฎिเค•ाเค“ं เคฎें เคธเค•्เคฐिเคฏ เค•เคฐเคจा เคนै เคœो เคฐूเฅिเคตाเคฆी เคธोเคš เค•े เคตिเคชเคฐीเคค เคนों।
Q.14 NCrF 2023

NCrF 2023 (National Credit Framework) เค•ा เคธ्เค•ूเคฒी เคถिเค•्เคทा เคฎें เค•्เคฏा เคฒाเคญ เคนै?

  • A) เคฏเคน เค›ाเคค्เคฐों เค•ो เคฌैंเค• เคธे เคฒोเคจ เคฒेเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐेเค—ा।
  • ✓ B) เคฏเคน เคถैเค•्เคทเคฃिเค• (Academic), เคต्เคฏाเคตเคธाเคฏिเค• (Vocational) เค”เคฐ เค…เคจुเคญเคตाเคค्เคฎเค• เคถिเค•्เคทा เค•ो เคเค•ीเค•ृเคค เค•เคฐ 'เค•्เคฐेเคกिเคŸ' เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐेเค—ा।
  • C) เคฏเคน เค•ेเคตเคฒ เค•ॉเคฒेเคœ เค•े เค›ाเคค्เคฐों เค•े เคฒिเค เคนै।
  • D) เค‡เคธเคธे เคธ्เค•ूเคฒों เคฎें เคซीเคธ เค•ा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ เคนोเค—ा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: NCrF เค•े เคคเคนเคค เค…เคฌ เคฎुเค–्เคฏ เคชเฅाเคˆ เค•े เคธाเคฅ-เคธाเคฅ เคธ्เคชोเคฐ्เคŸ्เคธ, เคตोเค•ेเคถเคจเคฒ เคธ्เค•िเคฒ्เคธ เค”เคฐ เค†เคฐ्เคŸ्เคธ เค•ो เคญी เคธाเคฎाเคจ 'เค•्เคฐेเคกिเคŸ เคชॉเค‡ंเคŸ' เคฎिเคฒेंเค—े।
Q.15 เค†ंเคคเคฐिเค• เคช्เคฐेเคฐเคฃा

เคเค• เค›ाเคค्เคฐ เค—เคฃिเคค เค•े เคธเคตाเคฒ เค‡เคธเคฒिเค เคนเคฒ เค•เคฐ เคฐเคนा เคนै เค•्เคฏोंเค•ि เค‰เคธे เคชเคœเคฒ्เคธ เคธॉเคฒ्เคต เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเฅ›ा เค†เคคा เคนै เค”เคฐ เคตเคน เคจเคˆ เคŸ्เคฐिเค•्เคธ เคธीเค–เคจा เคšाเคนเคคा เคนै। เคฏเคน เค•िเคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เคช्เคฐेเคฐเคฃा เคนै?

  • A) เคฌाเคน्เคฏ เคช्เคฐेเคฐเคฃा (Extrinsic Motivation)
  • ✓ B) เค†ंเคคเคฐिเค• เคช्เคฐेเคฐเคฃा (Intrinsic Motivation)
  • C) เคจเค•ाเคฐाเคค्เคฎเค• เคช्เคฐेเคฐเคฃा (Negative Motivation)
  • D) เคชुเคฐเคธ्เค•ाเคฐ-เค†เคงाเคฐिเคค เคช्เคฐेเคฐเคฃा (Reward-based Motivation)
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: เคœเคฌ เค•ोเคˆ เคต्เคฏเค•्เคคि เค•िเคธी เค•ाเคฐ्เคฏ เค•ो เค…เคชเคจी เค…ंเคคเคฐाเคค्เคฎा เค•ी เค–ुเคถी, เค†เคจंเคฆ เค”เคฐ เคœिเคœ्เคžाเคธा เค•े เคฒिเค เค•เคฐเคคा เคนै, เคคो เคตเคน 'เค†ंเคคเคฐिเค• เคช्เคฐेเคฐเคฃा' เคนोเคคी เคนै।
Q.16 เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ

NEP 2020 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ (Assessment) เค•ा เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ 'เคฏोเค—ाเคค्เคฎเค•' (Summative) เคธे เคฌเคฆเคฒเค•เคฐ เค•्เคฏा เค•เคฐ เคฆिเคฏा เค—เคฏा เคนै?

  • A) เคฐोเคŸ เคฒเคฐ्เคจिंเค— เค…เคธेเคธเคฎेंเคŸ
  • ✓ B) เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ (Formative Assessment)
  • C) เคฎाเคจเค•ीเค•ृเคค เคชเคฐीเค•्เคทเคฃ (Standardized Testing)
  • D) เค“เคชเคจ เคฌुเค• เคเค—्เคœाเคฎ
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: เคฏोเค—ाเคค्เคฎเค• เค…ंเคค เคฎें เคฐैंเค• เคฆेเคจे เค•े เคฒिเค เคนोเคคा เคนै, เคœเคฌเค•ि เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เคชเฅाเคˆ เค•े เคฆौเคฐाเคจ เคธुเคงाเคฐ เค”เคฐ เคธीเค–เคจे เค•ी เคจिเคฐंเคคเคฐเคคा เค•े เคฒिเค เคนोเคคा เคนै।
Q.17 เคตाเค‡เค—ोเคค्เคธ्เค•ी เคชाเฅœ

เคฌเคš्เคšे เค•เค•्เคทा เคฎें เคเค• เคธเคฎूเคน เค•ाเคฐ्เคฏ (Group Task) เค•เคฐ เคฐเคนे เคนैं। NCF 2005 เค”เคฐ เคตाเค‡เค—ोเคค्เคธ्เค•ी เค•े เคธिเคฆ्เคงांเคค เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เคถिเค•्เคทเค• เค•ो เค•्เคฏा เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค?

  • A) เคฌเคš्เคšों เค•ो เคเค•-เคฆूเคธเคฐे เคธे เคฌाเคค เค•เคฐเคจे เคธे เคฐोเค•เคจा เคšाเคนिเค।
  • B) เคธเคฎूเคน เค•ाเคฐ्เคฏ เคฌंเคฆ เค•เคฐเคตाเค•เคฐ เคธเคฌเค•ो เคต्เคฏเค•्เคคिเค—เคค เค•ाเคฐ्เคฏ เคฆेเคจा เคšाเคนिเค।
  • ✓ C) เคฌเคš्เคšों เค•ी เคšเคฐ्เคšाเค“ं เคชเคฐ เคง्เคฏाเคจ เคฆेเคจा เคšाเคนिเค เค”เคฐ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคชเฅœเคจे เคชเคฐ 'เคชाเฅœ/เคขांเคšा' (Scaffolding) เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค।
  • D) เค•เค•्เคทा เคธे เคฌाเคนเคฐ เคšเคฒे เคœाเคจा เคšाเคนिเค।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคธाเคฎाเคœिเค• เค…ंเคคःเค•्เคฐिเคฏा (Social Interaction) เค”เคฐ เคธเคนเค•เคฐ्เคฎी เคธเคนเคฏोเค— เคธे เคฌเคš्เคšे เคœ्เคžाเคจ เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคคेเคœी เคธे เค”เคฐ เคฌेเคนเคคเคฐ เค•เคฐเคคे เคนैं।
Q.18 เคธ्เคต-เค…เคจुเคถाเคธเคจ

เคเค• เคถिเค•्เคทिเค•ा 'เค…เคจुเคถाเคธเคจ' เคฌเคจाเค เคฐเค–เคจे เค•े เคฒिเค เคฌเคš्เคšों เค•ो เคกเคฐाเคคी-เคงเคฎเค•ाเคคी เคนै। NCF 2005 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ 'เคธ्เคต-เค…เคจुเคถाเคธเคจ' (Self-discipline) เค•ैเคธे เคตिเค•เคธिเคค เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै?

  • A) เค•เค ोเคฐ เคฆंเคก เคฆेเค•เคฐ।
  • ✓ B) เคฌเคš्เคšों เค•ो เค•เค•्เคทा เค•े เคจिเคฏเคฎ เค–ुเคฆ เคฌเคจाเคจे เค•ी เคœिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคฆेเค•เคฐ เค”เคฐ เค‰เคจเค•े เคฒोเค•เคคांเคค्เคฐिเค• เคตिเคšाเคฐों เค•ो เค…เคชเคจाเค•เคฐ।
  • C) เคฌเคš्เคšों เค•ो เคฒเค—ाเคคाเคฐ เคช्เคฐिंเคธिเคชเคฒ เค•े เคชाเคธ เคญेเคœเค•เคฐ।
  • D) เคชूเคฐी เค•्เคฒाเคธ เคฎें เค•ैเคฎเคฐे (CCTV) เคฒเค—ाเค•เคฐ।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: B Expert Tip: เคฒोเค•เคคांเคค्เคฐिเค• เค•เค•्เคทा เคฎें เคœเคฌ เคฌเคš्เคšे เคจिเคฏเคฎ เคฌเคจाเคจे เคฎें เค–ुเคฆ เคถाเคฎिเคฒ เคนोเคคे เคนैं, เคคो เคตे เค†ंเคคเคฐिเค• เค…เคจुเคถाเคธเคจ เค•ा เค…เคงिเค• เคœिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคธे เคชाเคฒเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं।
Q.19 เค—เคฃिเคคीเคฏเค•เคฐเคฃ

NCF 2005 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เค—เคฃिเคค เคถिเค•्เคทเคฃ (Math Teaching) เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค•्เคฏा เคนोเคจा เคšाเคนिเค?

  • A) เคฌเคš्เคšों เค•ो เคฒंเคฌी-เคฒंเคฌी เค—เคฃเคจाเคं (Calculations) เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎाเคนिเคฐ เคฌเคจाเคจा।
  • B) เคธूเคค्เคฐों เค”เคฐ เคซॉเคฐ्เคฎूเคฒों เค•ो เค•ंเค เคธ्เคฅ เค•เคฐเคตाเคจा।
  • ✓ C) เคฌเคš्เคšे เค•ी เคธोเคš เค•ा 'เค—เคฃिเคคीเคฏเค•เคฐเคฃ' (Mathematization of thinking) เค•เคฐเคจा เค”เคฐ เคคाเคฐ्เค•िเค• เคฐूเคช เคธे เคธोเคšเคจे เค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เคตिเค•เคธिเคค เค•เคฐเคจा।
  • D) เค•ेเคตเคฒ เคชเคฐीเค•्เคทा เคฎें เคชाเคธ เคนोเคจे เคฒाเคฏเค• เคธเคตाเคฒों เค•ा เค…เคญ्เคฏाเคธ เค•เคฐाเคจा।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เค—เคฃिเคค เค•ा เคฒเค•्เคท्เคฏ เค•ेเคตเคฒ เคธंเค•्เคฐिเคฏाเคं (Operations) เคธिเค–ाเคจा เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคฌเคš्เคšे เค•े เคธोเคšเคจे เค•े เคคเคฐीเค•े เค•ो เคฒॉเคœिเค•เคฒ เค”เคฐ เคเคฌ्เคธเคŸ्เคฐैเค•्เคŸ (เค…เคฎूเคฐ्เคค) เคฌเคจाเคจा เคนै।
Q.20 เคธเคฎเคคा เค”เคฐ เคธเคฎाเคตेเคถเคจ

NEP 2020 เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ, เคฆिเคต्เคฏांเค— เคฌเคš्เคšों เค•ी เคถिเค•्เคทा (Education for CWSN) เค•े เคฒिเค เค•िเคธ เคฌाเคค เค•ी เคธिเคซाเคฐिเคถ เค•ी เค—เคˆ เคนै?

  • A) เค‰เคจ्เคนें เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคถिเค•्เคทा เคธे เค…เคฒเค— เค•เคฐ เคนोเคฎ-เคธ्เค•ूเคฒिंเค— (Home Schooling) เคฆी เคœाเค।
  • B) เคตिเคถेเคท เคถिเค•्เคทเค•ों เคฆ्เคตाเคฐा เค•ेเคตเคฒ เคธ्เคชेเคถเคฒ เคธ्เค•ूเคฒों เคฎें เคชเฅाเคฏा เคœाเค।
  • ✓ C) เคเค• เค‰เคชเคฏुเค•्เคค 'เคธเคฎाเคตेเคถी เคถिเค•्เคทा' เคขांเคšा เคคैเคฏाเคฐ เค•िเคฏा เคœाเค เคœिเคธเคฎें เคธเคนाเคฏเค• เค‰เคชเค•เคฐเคฃ (Assistive Devices) เค”เคฐ เคคเค•เคจीเค•ी เคธंเคธाเคงเคจ เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคนों।
  • D) เค‰เคจเค•े เคฒिเค เค•ोเคˆ เคชเคฐीเค•्เคทा เค†เคฏोเคœिเคค เคจ เค•ी เคœाเค।
✅ เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: C Expert Tip: เคธเคฎเคคा เค”เคฐ เคธเคฎाเคตेเคถเคจ เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै เคนเคฐ เคฌเคš्เคšे เค•ी เคตिเคถिเคท्เคŸ เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•ो เคชूเคฐा เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เค‡ंเคซ्เคฐाเคธ्เคŸ्เคฐเค•्เคšเคฐ เค”เคฐ เคเคกॉเคช्เคŸिเคต เคŸेเค•्เคจोเคฒॉเคœी เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคจा।

๐Ÿ“Œ 50+ เค…เคคिเคฐिเค•्เคค เคตเคจ-เคฒाเค‡เคจเคฐ्เคธ (เค•्เคตिเค• เคฐिเคตीเคœ़เคจ เคฌूเคธ्เคŸเคฐ)

1. NCF 2005 เค•ा เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ NCERT เคฆ्เคตाเคฐा เค•िเคฏा เค—เคฏा เคฅा เค”เคฐ เค‡เคธे 22 เคญाเคทाเค“ं เคฎें เค…เคจुเคตाเคฆिเคค เค•िเคฏा เค—เคฏा เคนै।
2. 'เคœाเคฆुเคˆ เคชिเคŸाเคฐा' เคฎुเค–्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคซाเค‰ंเคกेเคถเคจเคฒ เคธ्เคŸेเคœ เค•े เคฌเคš्เคšों (3-8 เคตเคฐ्เคท) เค•े เคธंเคœ्เคžाเคจाเคค्เคฎเค• เคตिเค•ाเคธ เค•े เคฒिเค เคนै।
3. 'PARAKH' เคธเคฎเค—्เคฐ เคตिเค•ाเคธ (Holistic Development) เค•ी เคœांเคš เค•े เคฒिเค เคฎाเคจเค•ीเค•ृเคค เค—ाเค‡เคกเคฒाเค‡ंเคธ เคฌเคจाเคเค—ा।
4. เคธเคฎाเคตेเคถी เค•เค•्เคทा เค•ा เคธीเคงा เคฅंเคฌ เคฐूเคฒ เคจिเคฏเคฎ เคนै - "เคธिเคธ्เคŸเคฎ (เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा) เค•ो เคฌเคš्เคšे เค•े เค…เคจुเคฐूเคช เคฌเคฆเคฒें, เคฌเคš्เคšे เค•ो เคจเคนीं"।
5. เค…เคงिเคธंเคœ्เคžाเคจ (Metacognition) เค•ा เค…เคฐ्เคฅ 'เคธोเคšเคจे เค•े เคฌाเคฐे เคฎें เคธोเคšเคจा' เคฏा เค…เคชเคจी เคธंเคœ्เคžाเคจाเคค्เคฎเค• เค•्เคทเคฎเคคाเค“ं เค•ी เคจिเค—เคฐाเคจी เค•เคฐเคจा เคนै।

เคถिเค•्เคทเค• เคฌเคจเคจे เค•ा เคธเคชเคจा, One Attempt เคธे เคนोเค—ा เคชूเคฐा!

เค‡เคธ เค…เคฒ्เคŸीเคฎेเคŸ เคช्เคฐो เค—ाเค‡เคก เคฎें เคถाเคฎिเคฒ เคธเคญी เคช्เคฐเคถ्เคจ เค”เคฐ เคฅ्เคฏोเคฐीเฅ› เค†เคชเค•े เค†เคจे เคตाเคฒे CTET เค”เคฐ UPTET เคเค—्เคœाเคฎ्เคธ เค•े เคฒिเค เคฐाเคฎเคฌाเคฃ เคธाเคฌिเคค เคนोंเค—ी। เค‡เคธे เค…เคš्เค›े เคธे เคฐिเคตाเค‡เคœ เค•เคฐ เคฒें, เคชเคฐीเค•्เคทा เคฎें เคธเคซเคฒเคคा เคจिเคถ्เคšिเคค เคนै।

๐Ÿ‘จ‍๐Ÿซ

เคตीเคฐेเคจ्เคฆ्เคฐ เค•ुเคฎाเคฐ (One Attempt Test)

เค…เค—เคฐ เค†เคชเค•ो เคฏเคน เคธ्เคชेเคถเคฒ เค•ेเคธ-เคธ्เคŸเคกी เค”เคฐ เคฅ्เคฏोเคฐी เคจिเคšोเฅœ เคธीเคฐीเคœ เคฎเคฆเคฆเค—ाเคฐ เคฒเค—ी เคนो, เคคो เคจीเคšे เค•เคฎेंเคŸ्เคธ เคฎें เค…เคชเคจा เคซीเคกเคฌैเค• เคœเคฐूเคฐ เคถेเคฏเคฐ เค•เคฐें। เคฎेเคนเคจเคค เค•เคฐเคคे เคฐเคนें, เค•्เคฏोंเค•ि เค†เคชเค•ी เคฎेเคนเคจเคค เคนी เคเค• เคฆिเคจ เคถोเคฐ เคฎเคšाเคเค—ी!