ЁЯМ┐ UPTET 2026 EVS: рдоेрдЧा рдоाрд╕्рдЯрд░ рдЧाрдЗрдб
1500+ рд╢рдм्рджों рдоें рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी, рдк्рд░рджूрд╖рдг, рд╕ंрд╡िрдзाрди, рд╡िрдЯाрдоिрди, UP рд╡िрд╢ेрд╖, 100+ рд╡рди-рд▓ाрдЗрдирд░्рд╕ рдФрд░ рдзाрдХрдб़ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕
рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) UPTET рдоें 30 рдЕंрдХों рдХा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╡िрд╖рдп рд╣ै। рдпрд╣ рдоाрд╕्рдЯрд░ рдЧाрдЗрдб NCERT рдФрд░ SCERT рдХे рдкूрд░े рдиिрдЪोрдб़ рдХो 1500+ рд╢рдм्рджों рдоें рд╕рдоेрдЯрддा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдЖрдкрдХो рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी, рдк्рд░рджूрд╖рдг, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдк्рд░ाрд╡рдзाрди, рд╡िрдЯाрдоिрди, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╡िрд╢ेрд╖, 100+ рд╡рди-рд▓ाрдЗрдирд░्рд╕ рдФрд░ рдк्рд░ो-рд▓ेрд╡рд▓ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдоिрд▓ेंрдЧी।
рд╢рдм्рдж рдХा рдЬрдирдХ: рдЕрд░्рдиेрд╕्рдЯ рд╣ेрдХेрд▓ (1869)
рд╢рдм्рдж рджिрдпा: рдП.рдЬी. рдЯांрд╕рд▓े (1935)
рдк्рд░рддिрдкाрджрдХ: рд▓िंрдбрдоाрди – рдХेрд╡рд▓ 10% рдКрд░्рдЬा рдЕрдЧрд▓े рд╕्рддрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддी рд╣ै।
рд╣рдоेрд╢ा рд╕ीрдзा (Upright) рдмрдирддा рд╣ै।
рдХрд╡рдХ рдФрд░ рдЬीрд╡ाрдгु – “рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдоेрд╣рддрд░”।
рд╕ूрд░्рдп
| рдк्рд░рджूрд╖рдХ | рд░ोрдЧ / рдк्рд░рднाрд╡ | рд╕्рд░ोрдд / рд╡िрд╢ेрд╖ |
|---|---|---|
| рдкाрд░ा (Mercury) | рдоिрдиीрдоाрддा | рдЬाрдкाрди рдХी рдоिрдиीрдоाрддा рдЦाрдб़ी |
| рдХैрдбрдоिрдпрдо | рдЗрдЯाрдИ-рдЗрдЯाрдИ | рд╣рдб्рдбिрдпों рдХा рд░ोрдЧ (рдЬाрдкाрди) |
| рдиाрдЗрдЯ्рд░ेрдЯ | рдм्рд▓ू рдмेрдмी рд╕िंрдб्рд░ोрдо | рд╢िрд╢ुрдУं рдХे рд░рдХ्рдд рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХी рдХрдоी |
| рдЖрд░्рд╕ेрдиिрдХ | рдм्рд▓ैрдХ рдлुрдЯ | рднूрдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг (рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓) |
| рдл्рд▓ोрд░ाрдЗрдб | рдиॉрдХ-рдиी рд╕िंрдб्рд░ोрдо | рджांрддों рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХा рдкीрд▓ाрдкрди |
| SO₂, NOтВУ | рдЕрдо्рд▓ीрдп рд╡рд░्рд╖ा | рд▓ाрдЗрдХेрди (Lichen) – рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрдХेрддрдХ; рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдкрд░ рд╕्рдЯोрди рд▓ेрдк्рд░ोрд╕ी |
| CO₂, CH₄, CFCs | рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдк्рд░рднाрд╡ | CO₂ рд╕рдмрд╕े рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी; CFCs рдУрдЬोрди рдкрд░рдд рдХो рдиुрдХрд╕ाрди |
ЁЯОи рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ
- рдкрд╢ु: рдмाрд░рд╣рд╕िंрдЧा
- рдкрдХ्рд╖ी: рд╕ाрд░рд╕ (рдХ्рд░ौंрдЪ)
- рд╡ृрдХ्рд╖: рдЕрд╢ोрдХ
- рдкुрд╖्рдк: рдкрд▓ाрд╢ (рдЯेрд╕ू) – “рдЬंрдЧрд▓ рдХी рдЖрдЧ”
ЁЯПЮ️ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди рдПрд╡ं рдкрдХ्рд╖ी рд╡िрд╣ाрд░
- рджूрдзрд╡ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди (рд▓рдЦीрдордкुрд░ рдЦीрд░ी) – рдЯाрдЗрдЧрд░
- рдЪंрдж्рд░рдк्рд░рднा рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╡िрд╣ाрд░ (рдЪंрджौрд▓ी) – рдпूрдкी рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╡िрд╣ाрд░
- рдирд╡ाрдмрдЧंрдЬ (рдЙрди्рдиाрд╡), рдУрдЦрд▓ा (рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдирдЧрд░), рд▓ाрдЦ рдмрд╣ोрд╢ी (рдХрди्рдиौрдЬ) – рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдкрдХ्рд╖ी рд╡िрд╣ाрд░
| рд╡िрдЯाрдоिрди | рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдиाрдо | рдХрдоी рд╕े рд░ोрдЧ | рд╕्рд░ोрдд |
|---|---|---|---|
| рд╡िрдЯाрдоिрди A | рд░ेрдЯिрдиॉрд▓ | рд░рддौंрдзी | рдЧाрдЬрд░, рдкрдкीрддा, рдЖрдо |
| рд╡िрдЯाрдоिрди B1 | рдеाрдпрдоिрди | рдмेрд░ी-рдмेрд░ी | рдЪाрд╡рд▓ рдХा рдЫिрд▓рдХा, рджाрд▓ें |
| рд╡िрдЯाрдоिрди C | рдПрд╕्рдХॉрд░्рдмिрдХ рдЕрдо्рд▓ | рд╕्рдХрд░्рд╡ी | рдиींрдмू, рд╕ंрддрд░ा, рдЕрдорд░ूрдж |
| рд╡िрдЯाрдоिрди D | рдХैрд▓्рд╕ीрдлेрд░ोрд▓ | рд░िрдХेрдЯ्рд╕ (рд╕ूрдЦा рд░ोрдЧ) | рд╕ूрд░्рдп рдХा рдк्рд░рдХाрд╢, рджूрдз, рдЕंрдбा |
| рд╡िрдЯाрдоिрди E | рдЯोрдХोрдлेрд░ोрд▓ | рдк्рд░рдЬрдирди рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдХрдоी | рд╡рдирд╕्рдкрддि рддेрд▓, рдирдЯ्рд╕ |
| рд╡िрдЯाрдоिрди K | рдлाрдЗрд▓ोрдХ्рд╡िрдиोрди | рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рди рдЬрдордиा | рдкाрд▓рдХ, рдм्рд░ोрдХрд▓ी |
ЁЯУЕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрд╡рд╕
- 2 рдлрд░рд╡рд░ी – рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрд░्рдж्рд░рднूрдоि рджिрд╡рд╕
- 22 рдоाрд░्рдЪ – рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
- 22 рдЕрдк्рд░ैрд▓ – рд╡िрд╢्рд╡ рдкृрде्рд╡ी рджिрд╡рд╕
- 22 рдордИ – рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рджिрд╡рд╕
- 5 рдЬूрди – рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕
- 16 рд╕िрддंрдмрд░ – рд╡िрд╢्рд╡ рдУрдЬोрди рджिрд╡рд╕
- рдЬुрд▓ाрдИ рдк्рд░рдердо рд╕рдк्рддाрд╣ – рд╡рди рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ (рдЬрдирдХ: рдХे.рдПрдо. рдоुंрд╢ी)
- 2-8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ – рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕рдк्рддाрд╣
ЁЯУЬ рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓
- рд░ाрдорд╕рд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рди (1971) – рдЖрд░्рдж्рд░рднूрдоि
- рдоॉрди्рдЯ्рд░िрдпрд▓ рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ (1987) – рдУрдЬोрди
- рдХ्рдпोрдЯो рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ (1997) – рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕
- рдкेрд░िрд╕ рд╕рдордЭौрддा (2015) – рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
ЁЯУМ рдЧ्рд░ाрд╕рд▓ैंрдб рдЯ्рд░िрдХ: “рдк्рд░ेрдпрд░ी, рдкрдордкाрд╕, рд╕्рдЯेрдкीрдЬ, рд╡ेрд▓्рдб, рдбाрдЙрди्рд╕”
ЁЯУМ рдк्рд░рджूрд╖рдХ рд░ोрдЧ рдЯ्рд░िрдХ: “рдоिрдиीрдоाрддा, рдЗрдЯाрдИ-рдЗрдЯाрдИ, рдм्рд▓ू рдмेрдмी, рдм्рд▓ैрдХ рдлुрдЯ”
ЁЯУМ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдЯ्рд░िрдХ: 72 (рд╡рди्рдпрдЬीрд╡), 73 (рдЯाрдЗрдЧрд░), 74 (рдЬрд▓), 80 (рд╡рди), 86 (рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг), 92 (рд╣ाрдеी), 2002 (рдЬैрд╡)
ЁЯУМ рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ рдЯ्рд░िрдХ: “рдХ्рд╖ोрдн, рд╕рдорддाрдк, рдЖрдпрди”
ЁЯУМ рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ें рдЯ्рд░िрдХ: “рдУ рдоीрдиा рдХрд▓ рдХाрдЬрд▓ рд▓рдЧाрдиा” (рдУрдЬोрди, рдоीрдеेрди, рдиाрдЗрдЯ्рд░рд╕ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб, рдХ्рд▓ोрд░ोрдл्рд▓ोрд░ोрдХाрд░्рдмрди, рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб, рдЬрд▓рд╡ाрд╖्рдк)
ЁЯУМ рдХрд░्рдХ рд░ेрдЦा рдкрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЯ्рд░िрдХ: “рдоिрдд्рд░ рдкрд░ рдЧрдордЫा рдЭाрд░” (рдоिрдЬोрд░рдо, рдд्рд░िрдкुрд░ा, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़, рдЭाрд░рдЦंрдб)
• рдЯांрд╕рд▓े (1935) • рд▓िंрдбрдоाрди 10% • рдКрд░्рдЬा рдкिрд░ाрдоिрдб рд╕ीрдзा
• Hg → рдоिрдиीрдоाрддा • Cd → рдЗрдЯाрдИ-рдЗрдЯाрдИ • NO₃ → рдм्рд▓ू рдмेрдмी • As → рдм्рд▓ैрдХ рдлुрдЯ
• 5 рдЬूрди (рдоुрдЦ्рдп) • 22 рдЕрдк्рд░ैрд▓ (рдкृрде्рд╡ी) • 16 рд╕िрддंрдмрд░ (рдУрдЬोрди) • 22 рдоाрд░्рдЪ (рдЬрд▓)
• 1972 рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ • 1973 рдЯाрдЗрдЧрд░ • 1974 рдЬрд▓ • 1980 рд╡рди • 1986 рдЫाрддा • 2002 рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा
• рдк्рд░ेрдпрд░ी • рдкрдо्рдкाрд╕ • рд╕्рдЯेрдкीрдЬ • рд╡ेрд▓्рдб • рдбाрдЙрди्рд╕
• рджूрдзрд╡ा • рдмाрд░рд╣рд╕िंрдЧा • рд╕ाрд░рд╕ • рдЕрд╢ोрдХ • рдкрд▓ाрд╢
• A: рд░рддौंрдзी • B1: рдмेрд░ी-рдмेрд░ी • C: рд╕्рдХрд░्рд╡ी • D: рд░िрдХेрдЯ्рд╕
• рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 48A (рд░ाрдЬ्рдп рдХрд░्рддрд╡्рдп) • 51A(g) (рдоौрд▓िрдХ рдХрд░्рддрд╡्рдп)
ЁЯТб One Attempt Success Tip
рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╕े 48 рдШंрдЯे рдкрд╣рд▓े рдХेрд╡рд▓ рдоाрдЗंрдб рдоैрдк, рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдФрд░ 100+ рд╡рди-рд▓ाрдЗрдирд░्рд╕ рдХा 2-3 рдмाрд░ рд░िрд╡ीрдЬрди рдХрд░ें। ‘рдСрдк्рд╢рди рдПрд▓िрдоिрдиेрд╢рди’ (Elimination Method) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ें। рдпूрдкीрдЯीрдИрдЯी рдоें EVS рдоें 30/30 рд▓ाрдиा рдЕрдм рдЖрдкрдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै।
ЁЯОп One Attempt – рд╕рдЯीрдХ рд░рдгрдиीрддि, рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕рдлрд▓рддा!