UPTET рдоाрд╕्рдЯрд░ PYQ
рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕, рдЯ्рд░ैрдк рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рдЕंрддिрдо рд░рдгрдиीрддि
рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд░рдгрдиीрддि рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдорд╣рдд्рд╡
UPTET рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 40-50% рдк्рд░рд╢्рди рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдпा рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, 2021 (рдиिрд░рд╕्рдд рдкрд░ीрдХ्рд╖ा) рдФрд░ 2016 рдХे рдкेрдкрд░ों рдХो рджेрдЦें рддो рдкाрдПंрдЧे рдХि рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рд╕ूрдд्рд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рд▓ौрдЯрддे рд╣ैं। рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдоूрд▓ рдоंрдд्рд░ рд╣ै: "рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭो, рдЬाрд▓ рдкрд╣рдЪाрдиो рдФрд░ рдЯ्рд░िрдХ рд▓рдЧाрдУ।"
рдпрд╣ рдкोрд╕्рдЯ 2000+ рд╢рдм्рджों рдоें UPTET 2011 рдХे рд╕рднी рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕рдоाрдзाрди рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддी рд╣ै। рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рд╕ाрде рдЙрдд्рддрд░, рдЯ्рд░िрдХ рдФрд░ рдЯ्рд░ैрдк рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рддाрдХि рдЖрдк рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдлंрд╕ाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрдХрд▓्рдкों рдХो рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХें।
рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि (CDP)
30+ рдк्рд░рд╢्рди1. рдХोрд╣рд▓рдмрд░्рдЧ рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд: рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै—рдиैрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ (Moral Development) рд╕े।
2. рдоैрдХрдбूрдЧрд▓ рдФрд░ рдоूрд▓ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпाँ: рд╕ंрдЦ्рдпा 14 рд╣ै।
3. рдм्рд░ेрди рд╕्рдЯॉрд░्рдоिंрдЧ рдоॉрдбрд▓: рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा (Creativity) рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
4. рдкाрд╡рд▓ोрд╡ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ: рд╡िрд╖рдп рдеा—рдХुрдд्рддा (Dog)।
5. рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा рдХे рдШрдЯрдХ: рдоौрд▓िрдХрддा, рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди, рдк्рд░рд╡ाрд╣।
6. рдпुрдпुрдд्рд╕ा (Pugnacity): рдпрд╣ рдПрдХ 'рдоूрд▓ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि' (Instinct) рд╣ै।
7. рдмाрд▓рдХ рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै: рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े।
8. рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдиिрдпрдо: рдж्рд░ुрддрдЧाрдоी рд╡िрдХाрд╕ (Rapid Growth) рдХा рдиिрдпрдо।
9. рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рдирд╣ीं рд╣ै: 'рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рдк्рд░рдд्рдпाрд╡рд░्рддрди рд╕िрдж्рдзांрдд' (рдпрд╣ рд╕ीрдЦрдиे рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рд╣ै)।
10. Hurlock рдХा рдХрдерди: рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдирд╡ीрди рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдФрд░ рдпोрдЧ्рдпрддाрдПँ рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддी рд╣ैं।
11. рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХो рдЕрд░्рде рджेрдиा: 'рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ीрдХрд░рдг' (Perception) рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
12. рдк्рд░рдпाрд╕ рдПрд╡ं рднूрд▓ (Trial & Error): рдеाрд░्рдирдбाрдЗрдХ (Thorndike)।
13. рдФрд╕рдд рдмुрдж्рдзि (Average IQ): 90-109।
14. рддрд░рд▓-рдХ्рд░िрд╕्рдЯрд▓ीрдп рдмुрдж्рдзि (Fluid-Crystalline): рдЖрд░.рдмी. рдХैрдЯрд▓ (Cattell)।
15. рдХ्рд░िрдпाрдк्рд░рд╕ूрдд рдЕрдиुрдХूрд▓рди (Operant Conditioning): рд╕्рдХिрдирд░ (Skinner)।
16. рдм्рд▓ू рдк्рд░िंрдЯ (Blue Print): рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдиिрд░्рдоाрдг (Test Construction) рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।
17. рдкूрд░्рд╡-рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा (Pre-operational): рдкिрдпाрдЬे (Piaget)।
18. M.P.P.I. рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг: рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ (Personality) рдоाрдкрди рдХे рд▓िрдП।
19. рд╕ीрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ: рдЕрднिрдк्рд░ेрд░рдгा (Motivation)।
20. рд╢ैрд╢рд╡ाрд╡рд╕्рдеा (Infancy): рдЬрди्рдо рд╕े 2 рд╡рд░्рд╖ (рдкिрдпाрдЬे рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░) рдпा 0-6 рд╡рд░्рд╖।
21. рдХोрд╣рд▓рд░ (K├╢hler) рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд: рдЕंрддрд░्рджृрд╖्рдЯि (Insight) рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ीрдЦрдиा।
22. рдкाрда рдпोрдЬрдиा рдХी рдкंрдЪрдкрджी (Five Step): рд╣рд░्рдмाрд░्рдЯ (Herbart)।
23. рдЧ्рд░ंрдеिрдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡: рдХैрдирди (Cannon)।
24. Crow and Crow рдХा рдХрдерди: "рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा рдоौрд▓िрдХ рдкрд░िрдгाрдоों рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।"
25. рд╕्рдХिрдирд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднाрд╖ा рд╡िрдХाрд╕: рдЕрдиुрдХрд░рдг рдФрд░ рд╕ुрджृрдв़ीрдХрд░рдг (Imitation & Reinforcement) рдХा рдкрд░िрдгाрдо।
26. Father of Eugenics (рд╕ुрдЬрдирдиिрдХी рдХे рдкिрддा): рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдЧाрд▓्рдЯрди (Galton)।
27. S. Jalota рдЯेрд╕्рдЯ: рд╕ाрдоाрди्рдп рдоाрдирд╕िрдХ рдпोрдЧ्рдпрддा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг (12-16 рд╡рд░्рд╖ рд╣ेрддु)।
28. рдж्рд╡ि-рдХाрд░рдХ рд╕िрдж्рдзांрдд (Two-Factor Theory): рд╕्рдкीрдпрд░рдоैрди (Spearman)।
29. рднाрдЯिрдпा рдмैрдЯрд░ी: рдмुрдж्рдзि (Intelligence) рдоाрдкрди।
30. рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕िрдж्рдзांрдд (Field Theory): рдЧेрд╕्рдЯाрд▓्рдЯрд╡ाрджिрдпों (Gestaltists) рдХा рдпोрдЧрджाрди।
рднाрд╖ा-I: рд╣िंрджी (Hindi Language)
30+ рдк्рд░рд╢्рди1. 'рдШुрдордХ्рдХрдб़' рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдп: рдЕрдХ्рдХрдб़ (рдШूрдо + рдЕрдХ्рдХрдб़)।
2. рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдХा рдЬрди्рдо: рд╡ैрд╢ाрд▓ी।
3. 'рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрди्рдж' рдоें рд╕ंрдзि: рд╡्рдпंрдЬрди рд╕ंрдзि।
4. рдмुрдж्рдзрдд्рд╡ рдк्рд░ाрдк्рддि рдХी рдЖрдпु: 35 рд╡рд░्рд╖।
5. 'рд╢्рд░ुрддि рдзрд░्рдо' рдХा рдЕрд░्рде: рд╡ैрджिрдХ рдзрд░्рдо।
6. 'рдЩ' рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди: рдиाрд╕िрдХ्рдп (Nasik) рдФрд░ рдХंрда।
7. 'рдЪाрд░ рдЧрдЬ рдорд▓рдорд▓' рдоें рд╡िрд╢ेрд╖рдг: рдкрд░िрдоाрдгрдмोрдзрдХ।
8. 'рд╕' рдХा рд╡िрд▓ोрдо: 'рд╡्рдпрд╖्рдЯि' рдХा рд╡िрд▓ोрдо 'рд╕рдорд╖्рдЯि' рд╣ै।
9. 'рдХрд░рдкрдЯ' рдХा рддрдж्рднрд╡: рдХрдкрдб़ा।
10. рд╢ुрдж्рдз рд╡рд░्рддрдиी: рдмाрд░ाрдд, рд╡рд╕ंрдд।
11. рдЕрд░्рдж्рдз-рд╕्рд╡рд░: рдп, рд╡।
12. 'рдЪोрд░ рдХी рджाрдв़ी рдоें рддिрдирдХा': рдЕрдкрд░ाрдзी рдХा рд╢ंрдХाрдЧ्рд░рд╕्рдд рд░рд╣рдиा।
13. 'рдПрдХ рдмाрд░ рдХрд╣ी рдмाрдд рдХो рджुрд╣рд░ाрддे рд░рд╣рдиा': рдкिрд╖्рдЯрдкेрд╖рдг।
14. 'рдмुрдж्рдзिрд╣ीрди' рд╢рдм्рдж рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े: рд╡िрд╢ेрд╖рдг।
15. 'рдЫрдд рд╕े рдИंрдЯ рдЧिрд░ी': рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ (рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдиे рдХे рдЕрд░्рде рдоें)।
16. 'рдорд╣ॉрд░्рдоि' рдХा рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж: рдорд╣ा + рдКрд░्рдоि।
17. 'рдЪрд░ाрдЪрд░рдо्' рдоें рд╕рдоाрд╕: рдж्рд╡ंрдж्рд╡ (рдЪрд░ рдФрд░ рдЕрдЪрд░)।
18. 'рдЕрдн्рдпाрдЧрдд' рдоें рдЙрдкрд╕рд░्рдЧ: рдЕрднि (рдЕрднि + рдЖрдЧрдд)।
19. 'рд░рдордгीрдп' рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдп: рдЕрдиीрдп।
20. 'рдХрдмीрд░' рдХी рд░рдЪрдиा: рдмीрдЬрдХ (рд╕ाрдЦी, рд╕рдмрдж, рд░рдоैрдиी)।
21. 'рдЙрд░्рд╡рд╢ी' рдХे рд▓िрдП рдЬ्рдЮाрдирдкीрда: рд░ाрдордзाрд░ी рд╕िंрд╣ 'рджिрдирдХрд░' (1972)।
22. 'рдиिрд░ाрдоिрд╖' рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं: рдоांрд╕ рд░рд╣िрдд рднोрдЬрди।
23. 'рд╢рд╣рдж' рд╢рдм्рдж рд╣ै: рдЖрдЧрдд (рдЕрд░рдмी)।
24. 'рд╡рдиिрддा' рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ: рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдЕрд░्рде рдоें।
25. 'рдоुрдХुंрдж' рдХिрд╕рдХा рдкрд░्рдпाрдп рд╣ै: рд╡िрд╖्рдгु।
26. 'рдЕंрдзेрд░ рдирдЧрд░ी' рдХे рд▓ेрдЦрдХ: рднाрд░рддेंрджु рд╣рд░िрд╢्рдЪंрдж्рд░।
27. рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдХे рдХрд╡ि: рд╕ूрд░рджाрд╕ (рдХुंрднрдирджाрд╕, рдкрд░рдоाрдиंрдж рджाрд╕ рдЖрджि)।
28. рдкंрдХрдЬ рдоें рд╕рдоाрд╕: рдмрд╣ुрд╡्рд░ीрд╣ि (рдХीрдЪреЬ рдоें рдЬрди्рдо рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ा—рдХрдорд▓)।
29. рдЕрдпाрджि рд╕ंрдзि рдХी рдкрд╣рдЪाрди: рдЕрдп, рдЖрдп, рдЕрд╡, рдЖрд╡ рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг (рдЬैрд╕े рдкрд╡рди = рдкो + рдЕрди)।
30. рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдкрдж्рдзрддि рдирд╣ीं рд╣ै: рдЕрднिрдХ्рд░рдоिрдд рдЕрдиुрджेрд╢рди (рдпрд╣ рддрдХрдиीрдХी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╣ै)।
рднाрд╖ा-II: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी (English Language)
25+ рдк्рд░рд╢्рди1. Ganges symbolizes: India's age-long culture and civilization (Jawaharlal Nehru).
2. Crop damage in Lencho's field: Hailstones.
3. Lorenzo orders for Jessica: Music and a ring.
4. Antonio's sadness: He stands to lose a fortune in business ventures.
5. Figure of Speech in "pleasing distress": Oxymoron.
6. Feminine of 'Ram': Ewe (рдирд░ рднेреЬ рдХा рдоाрджा)।
7. Meaning of 'FRAILTY': Weakness (Opposite: Boldness).
8. Didactic poetry means: Poetry which teaches.
9. Dyslexia is associated with: Reading disorder.
10. Productive Skills: Speaking and Writing.
11. "Her mother too... felt a pleasing distress": Oxymoron.
12. Fill in: Either Munni or Chunni ____ lost her pen: Has (Singular verb).
13. Linguistics is study of: Human Language.
14. Purpose of 'Rapid Reading': Seeking information/Specific detail.
15. Figure of Speech in "Death lays its icy hands on kings": Personification (рдоाрдирд╡ीрдпрдХрд░рдг)।
16. Indirect Speech: "Would you like to come with us?" -> They asked me if I would like to come with them.
17. Correct Spelling: Accommodation (double 'c', double 'm').
18. Collective Noun for bees: Swarm.
19. Adjective in "These mangoes are ripe": Demonstrative (These).
20. Opposite of 'Stingy': Generous.
21. Verb form of 'Success': Succeed.
22. Passive Voice Trap: Always use 3rd form (V3) and check Tense consistency.
23. Synonym of 'Benevolent': Kind.
24. 'The' is used before: Unique objects (The Sun, The Ganges).
25. 'A' before 'European': Pronunciation starts with 'Y' (Consonant sound).
рднाрд╖ा-II: рд╕ंрд╕्рдХृрдд (Sanskrit Language)
25+ рдк्рд░рд╢्рди1. рдЙрдкрдоा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз: рдХाрд▓िрджाрд╕। ("рдЙрдкрдоा рдХाрд▓िрджाрд╕рд╕्рдп")।
2. 'рдоाрдШे рд╕рди्рддि рдд्рд░рдпो рдЧुрдгाः': рдоाрдШ рдХрд╡ि рдоें рдЙрдкрдоा, рдЕрд░्рдердЧौрд░рд╡ рдФрд░ рдкрджрд▓ाрд▓िрдд्рдп рддीрдиों рд╣ैं।
3. 'рд╢िрд╢ुрдкाрд▓рд╡рдзрдо्': рдоाрдШ рдХी рдХृрддि рд╣ै।
4. 'рдХाрджंрдмрд░ी': рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рд░рдЪрдиा (рдЧрдж्рдп рдХाрд╡्рдп)।
5. рдкांрдбрд╡ों рдХा рд╡рдирд╡ाрд╕: 12 рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╡рдирд╡ाрд╕ + 1 рд╡рд░्рд╖ рдЕрдЬ्рдЮाрддрд╡ाрд╕।
6. 'рдпрдд्рд░ рдиाрд░्рдпрд╕्рддु рдкूрдЬ्рдпंрддे...': рдордиुрд╕्рдоृрддि рд╕े рдЙрдж्рдзृрдд।
7. рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें '16' рдХो рдХрд╣рддे рд╣ैं: рд╖ोрдбрд╢ (Shodash)।
8. 'рдЕрдХ्рд╖рдгा рдХाрдгः' рдоें рд╡िрднрдХ्рддि: рддृрддीрдпा (рдпेрдиाрдЩ्рдЧрд╡िрдХाрд░ः рд╕ूрдд्рд░ рд╕े)।
9. 'рд╡िрдк्рд░ाрдп рдЧां рджрджाрддि' рдоें 'рд╡िрдк्рд░ाрдп': рд╕рдо्рдк्рд░рджाрди (рдЪрддुрд░्рдеी рд╡िрднрдХ्рддि)।
10. 'рд╢ाрд▓рдорд▓ी рд╡ृрдХ्рд╖' рдХा рд╡рд░्рдгрди: рдХाрджंрдмрд░ी рдоें।
11. рд╡िрд╢ाрдЦрджрдд्рдд рдХी рдХृрддि: рдоुрдж्рд░ाрд░ाрдХ्рд╖рд╕।
12. 'рдЕрднिрдЬ्рдЮाрдирд╢ाрдХुंрддрд▓рдо्' рдХे рд▓ेрдЦрдХ: рдХाрд▓िрджाрд╕।
13. 'рдХिрд░ाрддाрд░्рдЬुрдиीрдпрдо्' рдоें рд╕рд░्рдЧ: 18 рд╕рд░्рдЧ (рднाрд░рд╡ि)।
14. 'рдЧрдЩ्рдЧा' рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди: рдХрдг्рда рдФрд░ рдиाрд╕िрдХा।
15. 'рдкрд╡рдиः' рдХा рд╕ंрдзि рд╡िрдЪ्рдЫेрдж: рдкो + рдЕрдиः (рдЕрдпाрджि)।
16. 'рдкिрддृ' рд╢рдм्рдж рдХा рдж्рд╡िрддीрдпा рдмрд╣ुрд╡рдЪрди: рдкिрддॄрди्।
17. 'рдЕрд╡्рдпрдпीрднाрд╡' рд╕рдоाрд╕ рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдпрдеाрд╢рдХ्рддि, рдЙрдкрдЧрдЩ्рдЧрдо्।
18. 'рдкрдаिрддुрдо्' рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдп: рддुрдоुрди् (рдХे рд▓िрдП рдЕрд░्рде рдоें)।
19. рдорд╣ेрд╢्рд╡рд░ рд╕ूрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा: 14।
20. 'рд╣्рд░рд╕्рд╡' рд╕्рд╡рд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा: 'рдУ' рдХा (рдпрд╣ рджीрд░्рдШ/рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╣ै)।
21. 'рдЪрддुрд╖्рдкाрдж' рдХा рдЕрд░्рде: рдЪाрд░ рдкैрд░/рдкрдж।
22. 'рд╡िрдЬाрддीрдп рдкрдж': рд▓ूрддा (рдордХреЬी), рдПрд▓ा (рдЗрд▓ाрдпрдЪी) — рд╕ंрджрд░्рдн рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрдирдиा।
23. 'рдЕрдн्рдпрди्рддрд░ рдк्рд░рдпрдд्рди' рдХे рдк्рд░рдХाрд░: рдкांрдЪ (5)।
24. 'рдЙрдкेрди्рдж्рд░ः' рдХा рд╕ंрдзि рд╡िрдЪ्рдЫेрдж: рдЙрдк + рдЗрди्рдж्рд░ः (рдЧुрдг рд╕ंрдзि)।
25. 'рднूрддрдкूрд░्рд╡ः' рдоें рд╕рдоाрд╕: рдХेрд╡рд▓ рд╕рдоाрд╕।
рдЧрдгिрдд (Mathematics)
30+ рдк्рд░рд╢्рди1. рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдЕрднाрдЬ्рдп рд╕ंрдЦ्рдпा (Smallest Prime): 2।
2. ╧А (рдкाрдИ) рдХ्рдпा рд╣ै: рдПрдХ рдЕрдкрд░िрдоेрдп рд╕ंрдЦ्рдпा (Irrational Number)।
3. 269 рдоें рдХ्рдпा рдЬोреЬा рдЬाрдП рдХि рдкूрд░्рдг рд╡рд░्рдЧ рдмрдиे: 20। (269 + 20 = 289, рдЬो 17 рдХा рд╡рд░्рдЧ рд╣ै)।
4. рдмрд╣ुрд▓ांрдХ (Mode): рдЬो рдЕंрдХ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдмाрд░ рдЖрдП।
5. рдд्рд░िрднुрдЬ рдХे рдХोрдгों рдХा рдЕрдиुрдкाрдд 1:2:3: рдХोрдг рд╣ोंрдЧे 30°, 60°, 90°। (1x+2x+3x = 180°)।
6. ╧А рдХी рдк्рд░рдХृрддि: рдЕрдиाрд╡рд░्рддी рджрд╢рдорд▓рд╡।
7. HCF (14, 21, 42) / LCM (33, 22, 55): рдЙрдд्рддрд░: 7/330।
8. рдЗрдХाрдИ рдЕंрдХ (Unit Place) 3^99 - 3^50: рдЙрдд्рддрд░: 4 (рдЗрд╕े 4 рд╕े рднाрдЧ рджेрдиे рдХे рдиिрдпрдо рд╕े рд╣рд▓ рдХрд░ें)।
9. рдкूрд░рдХ рдФрд░ рд╕рдо्рдкूрд░рдХ рдХोрдг: рдкूрд░рдХ (90°), рд╕рдо्рдкूрд░рдХ (180°)।
10. рдЖрдпрдд рдХा рдкрд░िрдоाрдк: 2(l+b)।
11. рдШрдиाрдн рдХे рдлрд▓рдХ: 6 рдлрд▓рдХ, 12 рдХिрдиाрд░े।
12. 0.001 рдХा рдоाрди: 1/1000।
13. рд╕ाрдзाрд░рдг рдм्рдпाрдЬ: (P × R × T) / 100।
14. рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╡ृрдж्рдзि рдЯ्рд░ैрдк: рдпрджि рд╕ंрдЦ्рдпा 20% рдмреЭाрдХрд░ 20% рдХрдо рдХी рдЬाрдП, рддो рд╣рдоेрд╢ा 4% рдХी рдХрдоी рд╣ोрдЧी।
15. рдЕंрдХрдЧрдгिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рд╡िрдзि: рдЖрдЧрдорди-рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि।
16. рд╢ूрди्рдп рдХा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░: рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ।
17. рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा: 1।
18. рд╡िрд╖рдо рд╕ंрдЦ्рдпा: рдЬो 2 рд╕े рди рдХрдЯे।
19. рд╕рдордж्рд╡िрдмाрд╣ु рдд्рд░िрднुрдЬ: рдЬिрд╕рдХी рджो рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ों।
20. рдЬ्рдпाрдоिрддि рдХे рдЬрдирдХ: рдпूрдХ्рд▓िрдб।
21. рд╡िрднाрдЬрдиी (Divider) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ: рд░ेрдЦाрдЦрдг्рдб рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ рдоाрдкрдиे рдоें।
22. 'рдЧрдгिрдд рд╕ाрд░ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣' рдХे рд▓ेрдЦрдХ: рдорд╣ाрд╡ीрд░ाрдЪाрд░्рдп।
23. рдПрдХ рдШंрдЯे рдоें рдХिрддाрдм рдХा 1/5 рднाрдЧ рдкреЭрдиा: 2.33 рдШंрдЯे рдоें 7/15 рднाрдЧ рдмрдЪेрдЧा।
24. рд░ुрдкрдпे 57 рдФрд░ 75 рдкैрд╕े рдХा рдкैрд╕ों рдоें рдоाрди: 5775 рдкैрд╕े।
25. рд░ाрдЬрдзाрдиी рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рд╕рдордп рдЧрдгрдиा: 7:29 PM рд╕े 17 рдШंрдЯे 42 рдоिрдирдЯ рдмाрдж 1:11 PM рд╣ोрдЧा।
26. рдордЬрджूрд░ों рдХी рдЖрдпु рдХा рдкрд░िрд╕рд░ (Range): рдЕрдзिрдХрддрдо рдЖрдпु - рди्рдпूрдирддрдо рдЖрдпु।
27. 31x5 рдпрджि 9 рдХा рдЧुрдгрдЬ рд╣ै: x рдХा рдоाрди 9 рдХे рдпोрдЧ рдиिрдпрдо рд╕े рдиिрдХाрд▓ें (x=0 рдпा 9)।
28. HCF рдФрд░ LCM рдХा рд╕ंрдмंрдз: HCF × LCM = рдкрд╣рд▓ी рд╕ंрдЦ्рдпा × рджूрд╕рд░ी рд╕ंрдЦ्рдпा।
29. рд╡рд░्рдЧ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓: рднुрдЬा × рднुрдЬा।
30. рдЧрдгिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рддाрд░्рдХिрдХ рд╕ोрдЪ рдХा рд╡िрдХाрд╕।
рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा (EVS)
30+ рдк्рд░рд╢्рди1. рдЧिрд░ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп (Gir Wildlife): рдПрд╢िрдпाрдИ рд╢ेрд░ों (Lion) рдХे рд▓िрдП।
2. рдЧ्рд░ीрди рдордлрд▓рд░ (Green Muffler): рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг (Noise Pollution) рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд।
3. рдУрдЬोрди рджिрд╡рд╕ (Ozone Day): 16 рд╕िрддрдо्рдмрд░।
4. рднोрдкाрд▓ рдЧैрд╕ рдд्рд░ाрд╕рджी: рдоिрдеाрдЗрд▓ рдЖрдЗрд╕ोрд╕ाрдЗрдиेрдЯ (MIC) рдЧैрд╕।
5. рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо: 1986 рдоें рдкाрд░िрдд।
6. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕: 5 рдЬूрди।
7. рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा: рдЙрд╖्рдгрдХрдЯिрдмंрдзीрдп рд╕рджाрдмрд╣ाрд░ рд╡рд░्рд╖ा рд╡рди рдмाрдпोрдо।
8. рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдЯाрдЗрдЧрд░: 1973 рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ।
9. рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдХे рдШрдЯрдХ: рдЙрдд्рдкाрджрдХ, рдЙрдкрднोрдХ्рддा, рдЕрдкрдШрдЯрдХ।
10. рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी: рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЙрдкрднोрдХ्рддा।
11. рдЯाрдЗрдЯрди рдХिрд╕ рдЧ्рд░рд╣ рдХा рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рд╣ै: рд╢рдиि।
12. рдмाрдпो-рдбीрдЬрд▓ рдХी рдлрд╕рд▓: рдЬрдЯ्рд░ोрдлा।
13. рдЧंрдЧा рдПрдХ्рд╢рди рдк्рд▓ाрди (1985): рдЬрд▓ рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕ुрдзाрд░рдиे рд╣ेрддु।
14. рдоिрдиीрдоाрддा рд░ोрдЧ: рдкाрд░े (Mercury) рдХे рдХाрд░рдг।
15. рдЗंрд╕ुрд▓िрди рдХी рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдк्рд░рдХृрддि: рдк्рд░ोрдЯीрди।
16. рдкौрдзों рдоें рдЕрд░्рдзрд╕ूрдд्рд░ी рд╡िрднाрдЬрди: рдкрд░ाрдЧрдХोрд╖ рдоें।
17. рдЬैрд╡िрдХ рд╕рдоुрджाрдп рдоें рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЙрдкрднोрдХ्рддा: рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी।
18. рджрд╣ी рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ेрддु рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ी: рд▓ैрдХ्рдЯोрдмैрд╕िрд▓рд╕।
19. рдоाрдирд╡ рд░ुрдзिрд░ рд╡рд░्рдЧ рдХी рдЦोрдЬ: рд▓ैंрдбрд╕्рдЯीрдирд░।
20. рдк्рдпाрдЬ, рдЖрд▓ू, рдЕрджрд░рдХ рд╣ैं: рддрдиा (Stem)।
21. рдПрдХрдХोрд╢िрдХीрдп рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡: рдкैрд░ाрдоिрд╢िрдпрдо।
22. рдлूрд▓ों рдХी рдШाрдЯी: рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб।
23. LPG рдХिрд╕рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд░ूрдк рд╣ै: Liquefied Petroleum Gas।
24. рдк्рд░рдХाрд╢ рд╕ंрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ: рд╕ूрд░्рдп рдХा рдк्рд░рдХाрд╢, CO2, рдЬрд▓, рдХ्рд▓ोрд░ोрдлिрд▓।
25. E-waste рдХ्рдпा рд╣ै: рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдХрдЪрд░ा।
26. рдЕрдо्рд▓ीрдп рд╡рд░्рд╖ा рдХा рдХाрд░рдг: SO2 рдФрд░ NO2।
27. рд░ेрдб рдбाрдЯा рдмुрдХ: рд╡िрд▓ुрдк्рддि рдХे рдХрдЧाрд░ рдкрд░ рдЬीрд╡।
28. рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рдЕрдкрдиाрдпा: 24 рдЬрдирд╡рд░ी 1950।
29. рдкुрд╖्рдХрд░ рдоेрд▓ा рдХрд╣ाँ рд▓рдЧрддा рд╣ै: рдЕрдЬрдоेрд░।
30. рдкрд░ाрдмैंрдЧрдиी рдХिрд░рдгों рдХो рд░ोрдХрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд░рдд: рдУрдЬोрди рдкрд░рдд (рд╕рдорддाрдк рдоंрдбрд▓)।
рдоाрд╕्рдЯрд░ рдЪेрдХрд▓िрд╕्рдЯ рдФрд░ рдЕंрддिрдо рдЯिрдк्рд╕
| рд╡िрд╖рдп | рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЯ्рд░ैрдк | рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдЯ्рд░िрдХ |
|---|---|---|
| CDP | рдХोрд╣рд▓рдмрд░्рдЧ рдХो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдордЭрдиा | M-N (McDougall=14), S for Skinner/Shaping |
| рд╣िंрджी | 'рд╕рдорд╖्рдЯि-рд╡्рдпрд╖्рдЯि' рдФрд░ рд╡िрд▓ोрдо рдоें рдн्рд░рдо | рд╢рдм्рджों рдХो рддोреЬें: рдорд╣ा+рдКрд░्рдоि, рдШूрдо+рдЕрдХ्рдХрдб़ |
| рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी | Ram рдХा рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ 'Sita' рд╕ोрдЪрдиा | Pleasing Distress = Oxymoron (рд╡िрд░ोрдзी рд╕ाрде) |
| рд╕ंрд╕्рдХृрдд | 'рд╡рдирд╡ाрд╕ рдХाрд▓' (рдкांрдбрд╡ 12 vs рд░ाрдо 14) | "рджाрди" рджिрдЦे рддो рдЪрддुрд░्рдеी рд╡िрднрдХ्рддि рд▓рдЧाрдпें |
| рдЧрдгिрдд | ╧А рдХो рдкрд░िрдоेрдп (Rational) рдоाрдирдиा | 2 рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी 'рд╕рдо' рдЕрднाрдЬ्рдп рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣ै |
| EVS | MIC рдЧैрд╕ рдХो 'рд╕ाрдЗрдиाрдЗрдб' рдкреЭрдиा | рдордлрд▓рд░ = рдХाрди = рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг |
рдоेрд░े рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों, UPTET рдоें рдЖрдкрдХी рд╕рдлрд▓рддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЖрдк рдк्рд░рд╢्рди рдХो рдХिрддрдиी 'рдмाрд░ीрдХी' рд╕े рдкреЭрддे рд╣ैं। рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдирд╣ीं' (NOT) рд╢рдм्рдж рдЫिрдкा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рд╕рд░рд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдХो рднी рдЧрд▓рдд рдХрд░ा рджेрддा рд╣ै। рдЕрдкрдиी рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХो рджोрд╣рд░ाрдПं, рдЯ्рд░ैрдк्рд╕ рд╕े рдмрдЪें рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдиाрдП рд░рдЦें। рдЖрдк рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрдиे рдирд╣ीं рдЬा рд░рд╣े, рдмрд▓्рдХि рджेрд╢ рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рдЧреЭрдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं।
рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं! рд╡िрдЬрдп рднрд╡!